RAID คืออะไร เปรียบเทียบระดับและเลือกใช้กับระบบบันทึก

RAID คือวิธีจัดการไดรฟ์หลายลูกให้ทำงานร่วมกันเป็นชุดจัดเก็บข้อมูล บางระดับช่วยให้ระบบยังเข้าถึงข้อมูลได้เมื่อไดรฟ์เสีย บางระดับเน้นพื้นที่หรือประสิทธิภาพ การเลือกจึงต้องดูทั้งความจุที่เหลือใช้ จำนวนไดรฟ์ที่เสียได้ และความสามารถของเครื่อง ไม่ใช่เลือกเลขระดับสูงที่สุด โดยเฉพาะ RAID 0 ที่ไม่มีความทนทานต่อไดรฟ์เสีย และ RAID ทุกระดับยังต้องมีแผนสำรองข้อมูลแยกต่างหาก

raid คือ

สำหรับระบบบันทึกภาพ ให้เริ่มจากระบุว่าต้องเก็บย้อนหลังนานเท่าไร ยอมให้ภาพขาดช่วงได้แค่ไหน และมีคลิปสำคัญที่ต้องเก็บแยกหรือไม่ จากนั้นค่อยเลือกระดับที่อุปกรณ์รองรับ พร้อมเผื่อพื้นที่และผู้ดูแลเมื่อมีการแจ้งเตือน

สารบัญ

RAID ทำงานอย่างไร และทำไมจึงมีหลายระดับ

RAID ย่อมาจาก Redundant Array of Independent Disks ระบบจะจัดการตำแหน่งที่เขียนข้อมูลลงบน HDD หรือ SSD ตามรูปแบบที่เลือก จึงต่างจากการใส่ไดรฟ์เพิ่มแล้วใช้งานแยกกันตามปกติ ตัวเลข 0, 1, 5, 6 และ 10 บอกวิธีจัดข้อมูล ไม่ใช่ลำดับคุณภาพหรือรุ่นที่ใหม่กว่า

Striping: แบ่งข้อมูลกระจายลงหลายไดรฟ์

ข้อมูลถูกแบ่งเป็นส่วนแล้วกระจายไปยังไดรฟ์หลายลูก ช่วยให้ระบบอ่านหรือเขียนร่วมกันได้ แต่ถ้าไม่มีข้อมูลซ้ำหรือ Parity ประกอบ การเสียของไดรฟ์เพียงลูกเดียวอาจทำให้ใช้ข้อมูลทั้งชุดไม่ได้ ความเร็วจริงยังขึ้นกับอุปกรณ์ งานที่ทำ และตัวควบคุม

Mirroring และ Parity: เพิ่มความทนทานคนละวิธี

Mirroring เขียนข้อมูลเหมือนกันลงไดรฟ์ในชุด ส่วน Parity เก็บข้อมูลคำนวณที่ใช้สร้างส่วนที่ขาดกลับมาเมื่อไดรฟ์เสียภายในขีดจำกัดของระดับนั้น ทั้งสองวิธีต้องใช้พื้นที่บางส่วน จึงไม่ควรนำความจุบนฉลากทุกลูกมาบวกแล้วถือว่าใช้บันทึกได้ทั้งหมด

เปรียบเทียบ RAID 0, 1, 5, 6 และ 10

ตารางนี้ใช้ไดรฟ์ความจุเท่ากัน โดยให้ N เป็นจำนวนไดรฟ์ในอาร์เรย์ และ C เป็นความจุต่อไดรฟ์ ไม่รวม Hot Spare หรือพื้นที่ที่ระบบสงวนไว้ สำหรับ RAID 1 ยกตัวอย่างแบบ 2 ลูกเท่านั้น

ระดับ ขั้นต่ำ พื้นที่โดยประมาณ ทนไดรฟ์เสีย
RAID 0 2 ลูก N × C ไม่ได้
RAID 1 2 ลูก C 1 ลูกในคู่
RAID 5 3 ลูก (N − 1) × C 1 ลูก
RAID 6 4 ลูก (N − 2) × C 2 ลูก
RAID 10 4 ลูก จำนวนคู่ (N ÷ 2) × C 1 ลูกต่อคู่ Mirror

RAID 0 คืออะไร: รวมพื้นที่โดยไม่ทนต่อไดรฟ์เสีย

ใช้ไดรฟ์ตั้งแต่ 2 ลูก กระจายข้อมูลแบบ Striping โดยไม่มีชุดข้อมูลซ้ำ หากไดรฟ์ในชุดเสีย ข้อมูลอาจเข้าถึงไม่ได้ทั้งอาร์เรย์ จึงไม่เหมาะกับการใช้เป็นที่เก็บภาพสำคัญเพียงแห่งเดียว จุดที่ต้องเข้าใจคือคำว่า RAID ไม่ได้แปลว่าทุกระดับป้องกันดิสก์เสียได้

RAID 1 คืออะไร: เขียนข้อมูลเหมือนกัน

ตัวอย่างทั่วไปใช้ไดรฟ์ 2 ลูกทำ Mirror เก็บข้อมูลเหมือนกัน พื้นที่ใช้งานจึงเท่ากับไดรฟ์ที่เล็กกว่า และทนต่อการเสียได้ 1 ลูกในคู่นั้น เหมาะเมื่อเครื่องมีช่องน้อยและต้องการความทนทาน แต่ไม่ช่วยย้อนคืนไฟล์ที่ผู้ใช้ลบ เพราะการลบเกิดกับข้อมูลชุดเดียวกัน

RAID 5 คืออะไร: ใช้ Parity หนึ่งชุด

ใช้ไดรฟ์อย่างน้อย 3 ลูก กระจายข้อมูลและ Parity ไปในอาร์เรย์ ทนต่อไดรฟ์เสียได้ 1 ลูก พื้นที่โดยประมาณเท่ากับจำนวนไดรฟ์ลบหนึ่ง คูณความจุของลูกที่เล็กที่สุด หากยังซ่อมสร้างข้อมูลไม่เสร็จแล้วมีไดรฟ์เสียเพิ่ม ข้อมูลอาจสูญหายได้

RAID 6 คืออะไร: เผื่อการเสียได้สองลูก

ใช้ไดรฟ์อย่างน้อย 4 ลูกและ Parity สองชุด ทนต่อไดรฟ์เสียได้ 2 ลูกในอาร์เรย์เดียวกัน แลกกับพื้นที่เทียบเท่าไดรฟ์สองลูกและภาระการคำนวณเพิ่ม เหมาะจะนำมาพิจารณาเมื่อให้ความสำคัญกับความทนทานระหว่างรอเปลี่ยนไดรฟ์และ Rebuild โดยต้องตรวจว่ารุ่นเครื่องรองรับ

RAID 10 คืออะไร: กระจายข้อมูลบนคู่ Mirror

แบบที่ใช้คู่ Mirror ต้องมีไดรฟ์อย่างน้อย 4 ลูกและเป็นจำนวนคู่ พื้นที่ใช้งานประมาณครึ่งหนึ่งของความจุรวม การทนต่อไดรฟ์เสียขึ้นกับว่าลูกที่เสียอยู่คู่ใด: เสียหนึ่งลูกในแต่ละคู่ยังอาจทำงานได้ แต่ถ้าทั้งสองลูกในคู่เดียวกันเสีย ข้อมูลชุดนั้นจะมีปัญหา จึงห้ามสรุปว่าเสียได้ครึ่งหนึ่งไม่ว่าลูกไหน และ RAID 10 ไม่ใช่โครงสร้างเดียวกับ RAID 0+1

คำนวณพื้นที่หลังทำ RAID ก่อนคิดจำนวนวันบันทึก

สมมติใช้ HDD ขนาด 4 TB เท่ากันจำนวน 4 ลูก รวมความจุบนฉลาก 16 TB และเครื่องรองรับระดับที่เลือก พื้นที่ก่อนฟอร์แมตจะต่างกันดังนี้ ตัวเลขเป็นตัวอย่างคำนวณ ไม่ใช่คำรับรองความจุหรือระยะเวลาบันทึกของสินค้ารุ่นใด

RAID 5: ประมาณ 12 TB

(4 − 1) × 4 = 12 TB
พื้นที่เทียบเท่า 1 ลูกใช้สำหรับความทนทานต่อไดรฟ์เสีย

RAID 6: ประมาณ 8 TB

(4 − 2) × 4 = 8 TB
พื้นที่เทียบเท่า 2 ลูกใช้สำหรับ Parity สองชุด

RAID 10: ประมาณ 8 TB

(4 ÷ 2) × 4 = 8 TB
ไดรฟ์แบ่งเป็นคู่ Mirror แล้วกระจายข้อมูลระหว่างคู่

ตัวอย่าง RAID 1 แบบ 2 ลูก ลูกละ 4 TB จะมีพื้นที่ประมาณ 4 TB ไม่ใช่ 8 TB ส่วนความจุที่หน้าจอแสดงอาจน้อยกว่าตัวเลขบนฉลากจากหน่วยที่ใช้ พื้นที่ระบบ และการฟอร์แมต หากใช้ไดรฟ์ขนาดไม่เท่ากันให้ตรวจวิธีจัดพื้นที่ของระบบนั้นโดยเฉพาะ

สมมติกล้อง 8 ตัวบันทึกต่อเนื่อง ตัวละ 4 Mbps จะมีอัตราข้อมูลภาพรวม 32 Mbps หรือประมาณ 345.6 GB ต่อวันเมื่อใช้หน่วยฐานสิบ พื้นที่ 8 TB หารด้วยค่านี้ได้ราว 23.1 วัน ส่วน 12 TB ได้ราว 34.7 วัน ก่อนหักพื้นที่ระบบ เสียง ข้อมูลประกอบ และพื้นที่เผื่อ บิตเรตแปรผันและโหมดตรวจจับเหตุการณ์ทำให้ผลจริงต่างออกไป ควรวัดการใช้พื้นที่จริงหลายวันประกอบกับ วิธีคำนวณพื้นที่จาก Bitrate

RAID ต่างจาก Backup อย่างไร

RAID ต่างจาก Backup อย่างไร

RAID ดูแลความพร้อมของชุดจัดเก็บ ส่วน Backup เตรียมสำเนาสำหรับกู้คืน การมี Mirror ไม่ได้ทำให้คลิปที่ถูกลบ เขียนทับ หรือเข้ารหัสโดยมัลแวร์ย้อนกลับมาได้ หากเครื่องทั้งชุดเสียหายหรือถูกขโมย ไดรฟ์ที่อยู่ในเครื่องเดียวกันก็อาจหายไปพร้อมกัน

สำหรับคลิปเหตุการณ์ ควรส่งออกไฟล์สำคัญไปยังปลายทางแยกตามรูปแบบที่ระบบรองรับ ตรวจว่าเปิดดูได้ครบช่วงเวลา และกำหนดสิทธิ์ให้เหมาะสม การคัดลอกครั้งเดียวแล้วไม่ตรวจไฟล์ยังไม่เพียงพอ และอย่าลบต้นทางก่อนยืนยันสำเนา หากใช้พื้นที่บนเครือข่าย ให้แยกบทบาทของ NAS สำหรับเก็บภาพและไฟล์สำรอง ออกจากพื้นที่บันทึกหลัก

เมื่อไร NVR หรือ NAS ควรพิจารณา RAID

ควรพิจารณาเมื่อการเสียของไดรฟ์ลูกเดียวส่งผลมาก เช่น ต้องดูย้อนหลังต่อเนื่องเพื่อจัดการเหตุการณ์ หรือไม่สะดวกหยุดระบบเพื่อกู้ข้อมูล แต่การบันทึกจะต่อเนื่องจริงหรือไม่ยังขึ้นกับตัวเครื่อง ซอฟต์แวร์ ภาระงาน และอาการเสีย การมี RAID ไม่รับประกันว่าภาพจะไม่ขาดช่วงทุกกรณี

  • เครื่องมี 2 ช่องและรองรับ RAID 1: ประเมินว่าพื้นที่หลัง Mirror เพียงพอต่อวันบันทึกหรือไม่ก่อนเลือกไดรฟ์
  • เครื่องหลายช่องและมีงานบันทึกต่อเนื่อง: เปรียบเทียบ RAID 5, 6 หรือ 10 จากพื้นที่ ความทนทาน และประสิทธิภาพขณะ Rebuild ที่ผู้ผลิตระบุ
  • เครื่องมีไดรฟ์เดียวหรือไม่รองรับ RAID: อย่าฝืนใช้เมนูจากคู่มือคนละรุ่น ให้จัดการพื้นที่ ตรวจสุขภาพไดรฟ์ และสำรองคลิปสำคัญตามความสามารถที่มี

ช่องใส่ HDD หลายช่องไม่ได้ยืนยันว่าทำ RAID ได้ บางรุ่นใช้บันทึกแยกหรือจัดกลุ่มไดรฟ์คนละรูปแบบ ควรตรวจคู่มือและ Firmware ของ เครื่องบันทึก NVR รุ่นที่ใช้อยู่ รวมถึงรายการไดรฟ์ที่รองรับก่อนตัดสินใจ

เช็กอะไรบ้างก่อนเลือกไดรฟ์และสร้างอาร์เรย์

  1. การรองรับของเครื่อง: ตรวจระดับ RAID จำนวนช่อง ความจุต่อช่อง และข้อจำกัดของ Firmware ไม่ใช้สเปกจำนวนช่องกล้องแทนจำนวนช่อง HDD
  2. ภาระงานและวันย้อนหลัง: รวมบิตเรตทุกกล้อง โหมดบันทึก และการเรียกดูพร้อมกัน แล้วหักพื้นที่สำหรับ Mirror หรือ Parity ก่อน
  3. ความเข้ากันได้ของไดรฟ์: ตรวจรหัสรุ่น ชนิดการเชื่อมต่อ ความจุ และรายการที่ผู้ผลิตรับรอง การเลือก ฮาร์ดดิสก์สำหรับงานบันทึกภาพ ต้องดูมากกว่าจำนวน TB
  4. ไฟเลี้ยงและความร้อน: จัดการระบายอากาศ ตรวจไฟเลี้ยง และประเมินไฟสำรองตามโหลดจริง การทนไดรฟ์เสียไม่ใช่การป้องกันไฟดับทั้งระบบ
  5. แผนสำรองและการดูแล: ระบุคนรับแจ้งเตือน วิธีส่งออกคลิป และขั้นตอนเปลี่ยนไดรฟ์ที่ถูกต้องก่อนเริ่มใช้งาน

Hardware RAID, Software RAID และ Hot Spare

Hardware RAID ใช้ตัวควบคุมจัดการอาร์เรย์ ส่วน Software RAID ให้ซอฟต์แวร์หรือระบบปฏิบัติการทำหน้าที่นี้ ความสามารถเรื่อง Cache, Hot Swap และการขยายพื้นที่ขึ้นกับระบบจริง ไม่ควรตัดสินจากชื่อประเภทเพียงอย่างเดียว หรือสมมติว่า Software RAID เปลี่ยนไดรฟ์ขณะทำงานไม่ได้ทุกกรณี

Hot Spare คือไดรฟ์ที่เตรียมไว้ให้ระบบนำมาทดแทนเมื่อสมาชิกในอาร์เรย์เสียตามเงื่อนไขที่รองรับ จึงไม่ใช่พื้นที่เก็บคลิปเพิ่มหรือ Backup ส่วน Hot Swap หมายถึงความสามารถเปลี่ยนไดรฟ์โดยไม่ปิดเครื่อง ต้องรองรับทั้งตัวเครื่อง ช่องไดรฟ์ และกระบวนการของผู้ผลิต

ก่อนสร้าง เปลี่ยนระดับ หรือ Initialize อาร์เรย์: สำรองข้อมูลที่ต้องเก็บและอ่านคำเตือนของรุ่นนั้นให้ครบ เพราะการดำเนินการอาจลบข้อมูลเดิมได้ ห้ามทดลองกับชุดที่มีหลักฐานสำคัญโดยยังไม่มีสำเนาที่ตรวจแล้ว

เมื่อขึ้น Degraded หรือ Rebuilding ควรทำอย่างไร

ตรวจสถานะ Degraded และ Rebuilding

Degraded โดยทั่วไปหมายถึงอาร์เรย์ที่ยังทำงานได้แต่สูญเสียความทนทานบางส่วน ส่วน Rebuilding คือช่วงที่ระบบกำลังสร้างข้อมูลของสมาชิกที่ขาดกลับลงไดรฟ์ทดแทน ต้องอ่านสถานะและคู่มือของรุ่นจริงประกอบ อย่าเหมารวมว่าการเห็นภาพสดแปลว่าภาพย้อนหลังยังบันทึกครบ

  1. บันทึกข้อความแจ้งเตือน เวลา หมายเลขช่องและ Serial ของไดรฟ์ที่ระบบระบุ ไม่ถอดไดรฟ์จากสีไฟเพียงอย่างเดียว
  2. ตรวจว่ากล้องยังบันทึกและดูย้อนหลังได้ แล้วส่งออกคลิปสำคัญไปยังที่แยกหากระบบยังอ่านได้อย่างปลอดภัย
  3. ให้ผู้ดูแลตรวจสุขภาพสมาชิกที่เหลือและขั้นตอนเปลี่ยนไดรฟ์ตามคู่มือ ยืนยันลูกที่เสียก่อนดำเนินการ
  4. ติดตาม Rebuild และการแจ้งเตือนจนจบ ลดงานที่ไม่จำเป็นตามคำแนะนำผู้ผลิต ไม่รีบรีสตาร์ต ถอดหลายลูก หรือสร้างอาร์เรย์ใหม่เพื่อให้ข้อความเตือนหาย
  5. เมื่อสถานะกลับเป็นปกติ ตรวจย้อนหลังช่วงก่อนและหลังเหตุการณ์ พร้อมทดสอบการแจ้งเตือนและบันทึกผลไว้

ระยะเวลา Rebuild ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกเครื่อง เพราะขึ้นกับความจุ ปริมาณข้อมูล ประสิทธิภาพไดรฟ์ และภาระงานระหว่างนั้น หากข้อมูลหายหรือระบบอ่านไม่ปกติ ควรหยุดการทดลองตั้งค่าและให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินก่อนเขียนข้อมูลเพิ่ม

หากกำลังวางระบบกล้องใหม่ ให้เตรียมจำนวนกล้อง บิตเรตรวม และจำนวนวันย้อนหลัง เพื่อให้ ทีมวางระบบกล้องของ Okami Thai ประเมินเครื่องบันทึกและแผนเก็บภาพร่วมกัน แล้วจึงเลือกอุปกรณ์ที่รองรับตามความต้องการจริง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ RAID

RAID 1 แบบสองไดรฟ์เหมาะกับเครื่องที่มีช่องน้อยและยอมแลกพื้นที่เพื่อ Mirror ส่วน RAID 5 ต้องมีอย่างน้อยสามไดรฟ์และใช้พื้นที่คุ้มขึ้นเมื่อเพิ่มจำนวนไดรฟ์ ทั้งสองแบบทนเสียได้หนึ่งลูกตามโครงสร้างที่กล่าวถึง แต่ต้องประเมินพื้นที่จริง ภาระบันทึก และการรองรับของเครื่องก่อนเลือก

ไม่ใช่ ต้องมีการรองรับและตั้งค่าเป็น Mirror ตามระบบของอุปกรณ์ การใส่ไดรฟ์เพิ่มอาจเพียงเพิ่มพื้นที่บันทึกแยกกัน อย่าสร้างอาร์เรย์โดยไม่สำรองข้อมูล เพราะขั้นตอนเริ่มต้นอาจลบข้อมูลเดิม

ได้ในระบบที่รองรับ แต่ต้องตรวจชนิดไดรฟ์ ตัวควบคุม ความทนทานต่อการเขียนและรายการที่ผู้ผลิตรับรอง SSD ไม่ได้ทำให้ไม่ต้องมี Backup และประสิทธิภาพจริงไม่ได้ขึ้นกับ RAID เพียงอย่างเดียว

ไม่เสมอไป Mirror และ Parity ใช้พื้นที่ส่วนหนึ่งเพื่อความทนทาน จึงต้องคำนวณจากพื้นที่ที่เหลือใช้งานจริง หากเทียบกับการใช้ไดรฟ์ทั้งหมดเก็บข้อมูลโดยไม่มีความซ้ำซ้อน อาจเก็บย้อนหลังได้น้อยลง

ยังต้องสำรองคลิปที่สำคัญแยกไว้ RAID ไม่ใช่ประวัติย้อนหลังของไฟล์ และไม่ป้องกันการลบ เขียนทับ หรือการสูญหายของเครื่องทั้งชุด ควรตรวจว่าไฟล์สำรองเปิดได้จริงและคนที่เกี่ยวข้องเข้าถึงได้ตามสิทธิ์