RAID คืออะไร เปรียบเทียบระดับและเลือกใช้กับระบบบันทึก
RAID คือวิธีจัดการไดรฟ์หลายลูกให้ทำงานร่วมกันเป็นชุดจัดเก็บข้อมูล บางระดับช่วยให้ระบบยังเข้าถึงข้อมูลได้เมื่อไดรฟ์เสีย บางระดับเน้นพื้นที่หรือประสิทธิภาพ การเลือกจึงต้องดูทั้งความจุที่เหลือใช้ จำนวนไดรฟ์ที่เสียได้ และความสามารถของเครื่อง ไม่ใช่เลือกเลขระดับสูงที่สุด โดยเฉพาะ RAID 0 ที่ไม่มีความทนทานต่อไดรฟ์เสีย และ RAID ทุกระดับยังต้องมีแผนสำรองข้อมูลแยกต่างหาก
RAID ทำงานอย่างไร และทำไมจึงมีหลายระดับ
RAID ย่อมาจาก Redundant Array of Independent Disks ระบบจะจัดการตำแหน่งที่เขียนข้อมูลลงบน HDD หรือ SSD ตามรูปแบบที่เลือก จึงต่างจากการใส่ไดรฟ์เพิ่มแล้วใช้งานแยกกันตามปกติ ตัวเลข 0, 1, 5, 6 และ 10 บอกวิธีจัดข้อมูล ไม่ใช่ลำดับคุณภาพหรือรุ่นที่ใหม่กว่า
Striping: แบ่งข้อมูลกระจายลงหลายไดรฟ์
ข้อมูลถูกแบ่งเป็นส่วนแล้วกระจายไปยังไดรฟ์หลายลูก ช่วยให้ระบบอ่านหรือเขียนร่วมกันได้ แต่ถ้าไม่มีข้อมูลซ้ำหรือ Parity ประกอบ การเสียของไดรฟ์เพียงลูกเดียวอาจทำให้ใช้ข้อมูลทั้งชุดไม่ได้ ความเร็วจริงยังขึ้นกับอุปกรณ์ งานที่ทำ และตัวควบคุม
Mirroring และ Parity: เพิ่มความทนทานคนละวิธี
Mirroring เขียนข้อมูลเหมือนกันลงไดรฟ์ในชุด ส่วน Parity เก็บข้อมูลคำนวณที่ใช้สร้างส่วนที่ขาดกลับมาเมื่อไดรฟ์เสียภายในขีดจำกัดของระดับนั้น ทั้งสองวิธีต้องใช้พื้นที่บางส่วน จึงไม่ควรนำความจุบนฉลากทุกลูกมาบวกแล้วถือว่าใช้บันทึกได้ทั้งหมด
เปรียบเทียบ RAID 0, 1, 5, 6 และ 10
ตารางนี้ใช้ไดรฟ์ความจุเท่ากัน โดยให้ N เป็นจำนวนไดรฟ์ในอาร์เรย์ และ C เป็นความจุต่อไดรฟ์ ไม่รวม Hot Spare หรือพื้นที่ที่ระบบสงวนไว้ สำหรับ RAID 1 ยกตัวอย่างแบบ 2 ลูกเท่านั้น
| ระดับ | ขั้นต่ำ | พื้นที่โดยประมาณ | ทนไดรฟ์เสีย |
|---|---|---|---|
| RAID 0 | 2 ลูก | N × C | ไม่ได้ |
| RAID 1 | 2 ลูก | C | 1 ลูกในคู่ |
| RAID 5 | 3 ลูก | (N − 1) × C | 1 ลูก |
| RAID 6 | 4 ลูก | (N − 2) × C | 2 ลูก |
| RAID 10 | 4 ลูก จำนวนคู่ | (N ÷ 2) × C | 1 ลูกต่อคู่ Mirror |
RAID 0 คืออะไร: รวมพื้นที่โดยไม่ทนต่อไดรฟ์เสีย
ใช้ไดรฟ์ตั้งแต่ 2 ลูก กระจายข้อมูลแบบ Striping โดยไม่มีชุดข้อมูลซ้ำ หากไดรฟ์ในชุดเสีย ข้อมูลอาจเข้าถึงไม่ได้ทั้งอาร์เรย์ จึงไม่เหมาะกับการใช้เป็นที่เก็บภาพสำคัญเพียงแห่งเดียว จุดที่ต้องเข้าใจคือคำว่า RAID ไม่ได้แปลว่าทุกระดับป้องกันดิสก์เสียได้
RAID 1 คืออะไร: เขียนข้อมูลเหมือนกัน
ตัวอย่างทั่วไปใช้ไดรฟ์ 2 ลูกทำ Mirror เก็บข้อมูลเหมือนกัน พื้นที่ใช้งานจึงเท่ากับไดรฟ์ที่เล็กกว่า และทนต่อการเสียได้ 1 ลูกในคู่นั้น เหมาะเมื่อเครื่องมีช่องน้อยและต้องการความทนทาน แต่ไม่ช่วยย้อนคืนไฟล์ที่ผู้ใช้ลบ เพราะการลบเกิดกับข้อมูลชุดเดียวกัน
RAID 5 คืออะไร: ใช้ Parity หนึ่งชุด
ใช้ไดรฟ์อย่างน้อย 3 ลูก กระจายข้อมูลและ Parity ไปในอาร์เรย์ ทนต่อไดรฟ์เสียได้ 1 ลูก พื้นที่โดยประมาณเท่ากับจำนวนไดรฟ์ลบหนึ่ง คูณความจุของลูกที่เล็กที่สุด หากยังซ่อมสร้างข้อมูลไม่เสร็จแล้วมีไดรฟ์เสียเพิ่ม ข้อมูลอาจสูญหายได้
RAID 6 คืออะไร: เผื่อการเสียได้สองลูก
ใช้ไดรฟ์อย่างน้อย 4 ลูกและ Parity สองชุด ทนต่อไดรฟ์เสียได้ 2 ลูกในอาร์เรย์เดียวกัน แลกกับพื้นที่เทียบเท่าไดรฟ์สองลูกและภาระการคำนวณเพิ่ม เหมาะจะนำมาพิจารณาเมื่อให้ความสำคัญกับความทนทานระหว่างรอเปลี่ยนไดรฟ์และ Rebuild โดยต้องตรวจว่ารุ่นเครื่องรองรับ
RAID 10 คืออะไร: กระจายข้อมูลบนคู่ Mirror
แบบที่ใช้คู่ Mirror ต้องมีไดรฟ์อย่างน้อย 4 ลูกและเป็นจำนวนคู่ พื้นที่ใช้งานประมาณครึ่งหนึ่งของความจุรวม การทนต่อไดรฟ์เสียขึ้นกับว่าลูกที่เสียอยู่คู่ใด: เสียหนึ่งลูกในแต่ละคู่ยังอาจทำงานได้ แต่ถ้าทั้งสองลูกในคู่เดียวกันเสีย ข้อมูลชุดนั้นจะมีปัญหา จึงห้ามสรุปว่าเสียได้ครึ่งหนึ่งไม่ว่าลูกไหน และ RAID 10 ไม่ใช่โครงสร้างเดียวกับ RAID 0+1
คำนวณพื้นที่หลังทำ RAID ก่อนคิดจำนวนวันบันทึก
สมมติใช้ HDD ขนาด 4 TB เท่ากันจำนวน 4 ลูก รวมความจุบนฉลาก 16 TB และเครื่องรองรับระดับที่เลือก พื้นที่ก่อนฟอร์แมตจะต่างกันดังนี้ ตัวเลขเป็นตัวอย่างคำนวณ ไม่ใช่คำรับรองความจุหรือระยะเวลาบันทึกของสินค้ารุ่นใด
RAID 5: ประมาณ 12 TB
(4 − 1) × 4 = 12 TB
พื้นที่เทียบเท่า 1 ลูกใช้สำหรับความทนทานต่อไดรฟ์เสีย
RAID 6: ประมาณ 8 TB
(4 − 2) × 4 = 8 TB
พื้นที่เทียบเท่า 2 ลูกใช้สำหรับ Parity สองชุด
RAID 10: ประมาณ 8 TB
(4 ÷ 2) × 4 = 8 TB
ไดรฟ์แบ่งเป็นคู่ Mirror แล้วกระจายข้อมูลระหว่างคู่
ตัวอย่าง RAID 1 แบบ 2 ลูก ลูกละ 4 TB จะมีพื้นที่ประมาณ 4 TB ไม่ใช่ 8 TB ส่วนความจุที่หน้าจอแสดงอาจน้อยกว่าตัวเลขบนฉลากจากหน่วยที่ใช้ พื้นที่ระบบ และการฟอร์แมต หากใช้ไดรฟ์ขนาดไม่เท่ากันให้ตรวจวิธีจัดพื้นที่ของระบบนั้นโดยเฉพาะ
สมมติกล้อง 8 ตัวบันทึกต่อเนื่อง ตัวละ 4 Mbps จะมีอัตราข้อมูลภาพรวม 32 Mbps หรือประมาณ 345.6 GB ต่อวันเมื่อใช้หน่วยฐานสิบ พื้นที่ 8 TB หารด้วยค่านี้ได้ราว 23.1 วัน ส่วน 12 TB ได้ราว 34.7 วัน ก่อนหักพื้นที่ระบบ เสียง ข้อมูลประกอบ และพื้นที่เผื่อ บิตเรตแปรผันและโหมดตรวจจับเหตุการณ์ทำให้ผลจริงต่างออกไป ควรวัดการใช้พื้นที่จริงหลายวันประกอบกับ วิธีคำนวณพื้นที่จาก Bitrate
RAID ต่างจาก Backup อย่างไร
RAID ดูแลความพร้อมของชุดจัดเก็บ ส่วน Backup เตรียมสำเนาสำหรับกู้คืน การมี Mirror ไม่ได้ทำให้คลิปที่ถูกลบ เขียนทับ หรือเข้ารหัสโดยมัลแวร์ย้อนกลับมาได้ หากเครื่องทั้งชุดเสียหายหรือถูกขโมย ไดรฟ์ที่อยู่ในเครื่องเดียวกันก็อาจหายไปพร้อมกัน
สำหรับคลิปเหตุการณ์ ควรส่งออกไฟล์สำคัญไปยังปลายทางแยกตามรูปแบบที่ระบบรองรับ ตรวจว่าเปิดดูได้ครบช่วงเวลา และกำหนดสิทธิ์ให้เหมาะสม การคัดลอกครั้งเดียวแล้วไม่ตรวจไฟล์ยังไม่เพียงพอ และอย่าลบต้นทางก่อนยืนยันสำเนา หากใช้พื้นที่บนเครือข่าย ให้แยกบทบาทของ NAS สำหรับเก็บภาพและไฟล์สำรอง ออกจากพื้นที่บันทึกหลัก
เมื่อไร NVR หรือ NAS ควรพิจารณา RAID
ควรพิจารณาเมื่อการเสียของไดรฟ์ลูกเดียวส่งผลมาก เช่น ต้องดูย้อนหลังต่อเนื่องเพื่อจัดการเหตุการณ์ หรือไม่สะดวกหยุดระบบเพื่อกู้ข้อมูล แต่การบันทึกจะต่อเนื่องจริงหรือไม่ยังขึ้นกับตัวเครื่อง ซอฟต์แวร์ ภาระงาน และอาการเสีย การมี RAID ไม่รับประกันว่าภาพจะไม่ขาดช่วงทุกกรณี
- เครื่องมี 2 ช่องและรองรับ RAID 1: ประเมินว่าพื้นที่หลัง Mirror เพียงพอต่อวันบันทึกหรือไม่ก่อนเลือกไดรฟ์
- เครื่องหลายช่องและมีงานบันทึกต่อเนื่อง: เปรียบเทียบ RAID 5, 6 หรือ 10 จากพื้นที่ ความทนทาน และประสิทธิภาพขณะ Rebuild ที่ผู้ผลิตระบุ
- เครื่องมีไดรฟ์เดียวหรือไม่รองรับ RAID: อย่าฝืนใช้เมนูจากคู่มือคนละรุ่น ให้จัดการพื้นที่ ตรวจสุขภาพไดรฟ์ และสำรองคลิปสำคัญตามความสามารถที่มี
ช่องใส่ HDD หลายช่องไม่ได้ยืนยันว่าทำ RAID ได้ บางรุ่นใช้บันทึกแยกหรือจัดกลุ่มไดรฟ์คนละรูปแบบ ควรตรวจคู่มือและ Firmware ของ เครื่องบันทึก NVR รุ่นที่ใช้อยู่ รวมถึงรายการไดรฟ์ที่รองรับก่อนตัดสินใจ
เช็กอะไรบ้างก่อนเลือกไดรฟ์และสร้างอาร์เรย์
- การรองรับของเครื่อง: ตรวจระดับ RAID จำนวนช่อง ความจุต่อช่อง และข้อจำกัดของ Firmware ไม่ใช้สเปกจำนวนช่องกล้องแทนจำนวนช่อง HDD
- ภาระงานและวันย้อนหลัง: รวมบิตเรตทุกกล้อง โหมดบันทึก และการเรียกดูพร้อมกัน แล้วหักพื้นที่สำหรับ Mirror หรือ Parity ก่อน
- ความเข้ากันได้ของไดรฟ์: ตรวจรหัสรุ่น ชนิดการเชื่อมต่อ ความจุ และรายการที่ผู้ผลิตรับรอง การเลือก ฮาร์ดดิสก์สำหรับงานบันทึกภาพ ต้องดูมากกว่าจำนวน TB
- ไฟเลี้ยงและความร้อน: จัดการระบายอากาศ ตรวจไฟเลี้ยง และประเมินไฟสำรองตามโหลดจริง การทนไดรฟ์เสียไม่ใช่การป้องกันไฟดับทั้งระบบ
- แผนสำรองและการดูแล: ระบุคนรับแจ้งเตือน วิธีส่งออกคลิป และขั้นตอนเปลี่ยนไดรฟ์ที่ถูกต้องก่อนเริ่มใช้งาน
Hardware RAID, Software RAID และ Hot Spare
Hardware RAID ใช้ตัวควบคุมจัดการอาร์เรย์ ส่วน Software RAID ให้ซอฟต์แวร์หรือระบบปฏิบัติการทำหน้าที่นี้ ความสามารถเรื่อง Cache, Hot Swap และการขยายพื้นที่ขึ้นกับระบบจริง ไม่ควรตัดสินจากชื่อประเภทเพียงอย่างเดียว หรือสมมติว่า Software RAID เปลี่ยนไดรฟ์ขณะทำงานไม่ได้ทุกกรณี
Hot Spare คือไดรฟ์ที่เตรียมไว้ให้ระบบนำมาทดแทนเมื่อสมาชิกในอาร์เรย์เสียตามเงื่อนไขที่รองรับ จึงไม่ใช่พื้นที่เก็บคลิปเพิ่มหรือ Backup ส่วน Hot Swap หมายถึงความสามารถเปลี่ยนไดรฟ์โดยไม่ปิดเครื่อง ต้องรองรับทั้งตัวเครื่อง ช่องไดรฟ์ และกระบวนการของผู้ผลิต
ก่อนสร้าง เปลี่ยนระดับ หรือ Initialize อาร์เรย์: สำรองข้อมูลที่ต้องเก็บและอ่านคำเตือนของรุ่นนั้นให้ครบ เพราะการดำเนินการอาจลบข้อมูลเดิมได้ ห้ามทดลองกับชุดที่มีหลักฐานสำคัญโดยยังไม่มีสำเนาที่ตรวจแล้ว
เมื่อขึ้น Degraded หรือ Rebuilding ควรทำอย่างไร
Degraded โดยทั่วไปหมายถึงอาร์เรย์ที่ยังทำงานได้แต่สูญเสียความทนทานบางส่วน ส่วน Rebuilding คือช่วงที่ระบบกำลังสร้างข้อมูลของสมาชิกที่ขาดกลับลงไดรฟ์ทดแทน ต้องอ่านสถานะและคู่มือของรุ่นจริงประกอบ อย่าเหมารวมว่าการเห็นภาพสดแปลว่าภาพย้อนหลังยังบันทึกครบ
- บันทึกข้อความแจ้งเตือน เวลา หมายเลขช่องและ Serial ของไดรฟ์ที่ระบบระบุ ไม่ถอดไดรฟ์จากสีไฟเพียงอย่างเดียว
- ตรวจว่ากล้องยังบันทึกและดูย้อนหลังได้ แล้วส่งออกคลิปสำคัญไปยังที่แยกหากระบบยังอ่านได้อย่างปลอดภัย
- ให้ผู้ดูแลตรวจสุขภาพสมาชิกที่เหลือและขั้นตอนเปลี่ยนไดรฟ์ตามคู่มือ ยืนยันลูกที่เสียก่อนดำเนินการ
- ติดตาม Rebuild และการแจ้งเตือนจนจบ ลดงานที่ไม่จำเป็นตามคำแนะนำผู้ผลิต ไม่รีบรีสตาร์ต ถอดหลายลูก หรือสร้างอาร์เรย์ใหม่เพื่อให้ข้อความเตือนหาย
- เมื่อสถานะกลับเป็นปกติ ตรวจย้อนหลังช่วงก่อนและหลังเหตุการณ์ พร้อมทดสอบการแจ้งเตือนและบันทึกผลไว้
ระยะเวลา Rebuild ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกเครื่อง เพราะขึ้นกับความจุ ปริมาณข้อมูล ประสิทธิภาพไดรฟ์ และภาระงานระหว่างนั้น หากข้อมูลหายหรือระบบอ่านไม่ปกติ ควรหยุดการทดลองตั้งค่าและให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินก่อนเขียนข้อมูลเพิ่ม
หากกำลังวางระบบกล้องใหม่ ให้เตรียมจำนวนกล้อง บิตเรตรวม และจำนวนวันย้อนหลัง เพื่อให้ ทีมวางระบบกล้องของ Okami Thai ประเมินเครื่องบันทึกและแผนเก็บภาพร่วมกัน แล้วจึงเลือกอุปกรณ์ที่รองรับตามความต้องการจริง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ RAID
RAID 1 แบบสองไดรฟ์เหมาะกับเครื่องที่มีช่องน้อยและยอมแลกพื้นที่เพื่อ Mirror ส่วน RAID 5 ต้องมีอย่างน้อยสามไดรฟ์และใช้พื้นที่คุ้มขึ้นเมื่อเพิ่มจำนวนไดรฟ์ ทั้งสองแบบทนเสียได้หนึ่งลูกตามโครงสร้างที่กล่าวถึง แต่ต้องประเมินพื้นที่จริง ภาระบันทึก และการรองรับของเครื่องก่อนเลือก
ไม่ใช่ ต้องมีการรองรับและตั้งค่าเป็น Mirror ตามระบบของอุปกรณ์ การใส่ไดรฟ์เพิ่มอาจเพียงเพิ่มพื้นที่บันทึกแยกกัน อย่าสร้างอาร์เรย์โดยไม่สำรองข้อมูล เพราะขั้นตอนเริ่มต้นอาจลบข้อมูลเดิม
ได้ในระบบที่รองรับ แต่ต้องตรวจชนิดไดรฟ์ ตัวควบคุม ความทนทานต่อการเขียนและรายการที่ผู้ผลิตรับรอง SSD ไม่ได้ทำให้ไม่ต้องมี Backup และประสิทธิภาพจริงไม่ได้ขึ้นกับ RAID เพียงอย่างเดียว
ไม่เสมอไป Mirror และ Parity ใช้พื้นที่ส่วนหนึ่งเพื่อความทนทาน จึงต้องคำนวณจากพื้นที่ที่เหลือใช้งานจริง หากเทียบกับการใช้ไดรฟ์ทั้งหมดเก็บข้อมูลโดยไม่มีความซ้ำซ้อน อาจเก็บย้อนหลังได้น้อยลง
ยังต้องสำรองคลิปที่สำคัญแยกไว้ RAID ไม่ใช่ประวัติย้อนหลังของไฟล์ และไม่ป้องกันการลบ เขียนทับ หรือการสูญหายของเครื่องทั้งชุด ควรตรวจว่าไฟล์สำรองเปิดได้จริงและคนที่เกี่ยวข้องเข้าถึงได้ตามสิทธิ์
